Sens

Zima 1944 — pęknięta sprężyna sensu

Jest zima 1944 roku. Wyobraźmy sobie przeraźliwy, wręcz nieludzki ziąb. Taki rodzaj mrozu, który przenika najcięższe warstwy ubioru, wchodzi głęboko pod skórę i paraliżuje każdy mięsień. Jesteśmy w obozie koncentracyjnym. To piekło na ziemi.

Wśród tysięcy więźniów jest Viktor Frankl. Obserwuje to nieludzkie środowisko z perspektywy naukowca i lekarza, ale też współwięźnia, który dzieli ten sam los. To, co Frankl zauważy i opisze później w „Człowieku w poszukiwaniu sensu”, uważam za absolutny fundament rozumienia tego, jak działamy jako ludzie.

Frankl obserwuje nielogiczny fenomen. Zbliżają się święta Bożego Narodzenia, po obozie zaczyna krążyć plotka. Więźniowie powtarzają sobie: „do świąt wojna się skończy, na święta będziemy w domu”. Trzymają się tej myśli jak brzytwy — i to ona trzyma ich przy życiu.

Nadchodzą święta. 25 grudnia, 26, mijają kolejne dni — wojna się nie kończy. I wtedy dzieje się coś strasznego. Śmiertelność w obozie lawinowo rośnie. Ludzie umierają jeden po drugim. Frankl dochodzi do wstrząsającego wniosku: nie zabiło ich nagłe pogorszenie warunków. Zabiła ich utrata nadziei. Pękła w nich wewnętrzna sprężyna sensu. Organizm po prostu się poddał.

Człowiek nie jest napędzany przez pragnienie sukcesu. Człowiek jest w swojej najgłębszej, biologicznej i duchowej istocie napędzany przez poczucie sensu.

„Kto ma swoje dlaczego, poradzi sobie z każdym jak”

„Kto ma swoje DLACZEGO, poradzi sobie z każdym JAK.” — Friedrich Nietzsche

Te słowa napisał Nietzsche, a kilkadziesiąt lat później Frankl swoimi obserwacjami z piekła na ziemi potwierdził je w sposób ostateczny. Żyjemy w epoce chorobliwej obsesji na punkcie JAK. Jak szybciej zasypiać, jak zarobić więcej, jak zoptymalizować dietę. Tysiące kursów, aplikacji, poradników. Jesteśmy przeładowani instrukcjami obsługi własnego ciała i umysłu.

Dbanie o siebie stało się nowoczesną religią. I to wspaniałe, że nauczyliśmy się stawiać granice i odpoczywać. Ale gdy przychodzi prawdziwy kryzys — gdy tracimy kogoś bliskiego, gdy dotyka nas ciężka choroba — żadna aplikacja nie da nam energii do życia. Jedyne, co może wyrwać nas z marazmu, to nasze własne, niepodrabialne i głębokie DLACZEGO.

Komu służysz?

Sens to według mnie odpowiedź na jedno brutalnie proste pytanie: komu służysz swoim życiem? Dla kogo chcesz być lepszym człowiekiem? Kto realnie potrzebuje, abyś rano wstał z łóżka?

Słowo „służba” w dzisiejszym świecie brzmi archaicznie. Mamy być niezależni, samowystarczalni. Ale prawda jest taka, że jesteśmy istotami stadnymi. Każde życie opiera się na relacji i oddaniu — drugiemu człowiekowi lub idei.

Jeśli dbasz o swoje zdrowie, biegasz, jesz zdrowo — to wspaniale. Ale dlaczego to robisz? Żeby dobrze wyglądać w lustrze i pochwalić się sylwetką na Instagramie? Czy po to, by mieć energię do wspierania partnerki? Po to, by długo żyć i dzielić się wiedzą z innymi? Jeśli twoje starania o lepsze życie nie wykraczają poza czubek twojego nosa, żadna medytacja nie uciszy egzystencjalnej pustki.

Metafora tlenu

Twoje zdrowie i dobrostan psychiczny są w życiu jak tlen. Czy tlen jest ważny? Jasne. Wyobraź sobie, że siedzisz w szczelnie zamkniętym pokoju i nagle zaczyna brakować powietrza. Cała twoja uwaga ląduje na jednej rzeczy: musisz oddychać. Wpadasz w panikę.

Ale gdy drzwi się otwierają i wpada świeże powietrze — czy ktoś normalny siada na środku i mówi: „świetnie, od dzisiaj moim jedynym celem będzie oddychanie”? Brzmi absurdalnie. Tlen jest warunkiem życia, ale nie jest celem samym w sobie.

Dokładnie tak samo jest ze zdrowiem fizycznym i psychicznym. To są warunki przetrwania. Ale nikt nie rodzi się po to, by tylko medytować i dbać o niskie tętno spoczynkowe. Zdrowie jest tlenem — a Ty musisz znaleźć odpowiedź na pytanie, na co ten tlen zużyjesz.

Mamy dziś najlepszą opiekę medyczną, tysiące suplementów i trenerów. Mamy więcej tlenu niż obiektywnie potrzeba. A jednocześnie żyjemy w epoce samotności, lęku i egzystencjalnej pustki. Dlaczego? Bo oddychamy głęboko, ale nie wiemy, po co oddychamy.

Życie pyta nas, nie my życie

Frankl uczy nas, że nie mamy prawa stać z założonymi rękami i pytać, co świat może nam dać. Prawidłowe podejście dorosłego, dojrzałego duchowo człowieka brzmi inaczej. To życie pyta nas. Każdego dnia stawia przed nami wyzwania, a my musimy na nie odpowiedzieć — naszym zaangażowaniem i gotowością do pomocy.

Im większy ciężar, im większą odpowiedzialność za innych weźmiemy dobrowolnie na swoje barki, tym głębszy sens poczujemy. Ludzie, którzy chronicznie uciekają od odpowiedzialności i chcą tylko lekkiego, pozbawionego tarcia życia, najczęściej lądują uwięzieni we własnych głowach, cierpiąc z dojmującego braku znaczenia.

Atomic Action — audyt zielony/czerwony

Podziel swój czas i energię z ostatnich 7 dni na dwie kategorie. Wyciągnij kalendarz i zaznacz je kolorami:

• Zielony — dni, chwile i godziny, w których autentycznie komuś służyłeś. Byłeś bezwarunkowo obecny. Rozmowa z przyjacielem, z rodzicem, pomoc komuś.
• Czerwony — puste przebiegi: scrollowanie social mediów, powierzchowne, narzekające rozmowy, z których nic nie wynika.

Bądź szczery. Ten audyt potrafi być bolesny — otwiera oczy na to, jak bardzo trwonimy nasze kwanty czasu. Ale uświadomienie sobie prawdy to najważniejszy pierwszy krok do odzyskania kontroli nad kierunkiem życia.

Nadzieja na to, że kiedyś będzie idealnie i bezproblemowo, na pewno Cię zawiedzie. Ale jest jedno paliwo, którego nikt i nic nie jest w stanie nam odebrać — niezależnie od kryzysów, pandemii, wojen, osobistych upadków. To paliwo, które jest na samym dnie naszego jestestwa: poczucie sensu.

Szukaj w życiu głębokiego sensu, a nie taniego, szybkiego komfortu. Uznaj, że jesteś wystarczająco dobry taki, jaki jesteś — po to, by móc odwrócić wzrok od lustra i spojrzeć w oczy drugiemu człowiekowi.